In gesprekken met ouderen (die ik de laatste jaren veel en nu nog in wat mindere mate voerde) hoorde en hoor je heel verschillende meningen over het ‘oud worden’ en het ‘oud zijn’. Er zijn mensen die met weemoed terug kijken op de tijd dat ze nog jong waren, de tijd dat ze alles nog konden, de tijd dat ze niet alleen waren. Er zijn ook heel wat mensen die dankbaar zijn voor alles wat ze nog hebben, voor alles wat ze nog kunnen, voor elke dag dat ze er nog zijn. Soms zijn er ook heel confronterende meningen, in de trant van ‘op deze wijze hoeft het voor mij niet meer’, ‘wat is hiervan de zin nog’, ‘het mag vandaag nog afgelopen zijn’. Het zal duidelijk zijn dat met name de laatste opmerkingen geen vrolijke gevoelens oproepen, niet bij degene die ze uitspreekt, ook niet bij degene die ze aanhoort. Het zijn vaak uitingen van het moment, alhoewel...?
Toch is onderweg naar het ouder worden een periode die de meesten onder ons als leuk hebben ervaren (en misschien nu nog steeds ervaren!). Ik moest daaraan denken toen een oudere (ze noemt zich zelf ‘bejaarde’, ik heb persoonlijk een hekel aan dat woord) me onlangs in een gesprek daarop wees. Ik herinnerde me toen meteen wat Mevrouw Jantine J. de Boer schreef in een column in ”Perspectief” (van 16.09.2011). Dit is het weekblad van de protestantse kerken in Apeldoorn.
In haar column verwoordt zij voor mijn gevoel op een humoristische maar treffende wijze de periode “onderweg naar het ouder worden”. Met genoegen (en uiteraard met toestemming) , laat ik u/je/jullie meegenieten:
Ouder worden
Ouder worden heeft voordelen en nadelen. Dat zal niemand verbazen of betwisten. Je bent af van de onzekerheid van je jeugd, je hoeft je niet meer zo nodig te bewijzen. De mensen moeten je maar nemen zoals je bent. Dat kan je wel eens, ook nadat ze volwassen geworden zijn, kritiek van je kinderen opleveren. Zuinigheid met vlijt is iets wat de huidige generaties niet (meer) kennen. Hoewel, in deze tijd zullen sommigen wel moeten. De bomen groeien niet meer tot in de hemel. En dan lijkt de levenswijze van de (groot)ouders toch zo gek nog niet. Niet direct dingen zoals kleding, schoenen, en andere gebruiksvoorwerpen weggooien. Niet onmiddellijk ieder elektronisch speeltje willen aanschaffen.
Ouder worden kan ook betekenen: grootouder worden. En dat is pas leuk! Je hebt alleen de lusten, nauwelijks de lasten. Je hoeft niet teveel te verbieden en ze weten al snel wat bij opa en oma wel of niet mag. Hun manier van leven is weer anders dan die van je kinderen, nog sneller, nog meer gericht op alle nieuwe dingen die uitgevonden worden. Als oudere moet je wel oppassen dat je niet helemaal achter raakt, maar gelukkig hoef je niet echt mee in de ratrace.
In kleinkinderen kun je familietrekken herkennen, zowel uiterlijk als innerlijk. Als grootouders kun je dan gezellig samen kibbelen van welke kant ze dat hebben: van wie die muzikale aanleg, van wie de leesgierigheid, het gevoel voor mode, voor architectuur, techniek, sport?
De zorgen over studies die niet goed lopen beleef je uit de tweede hand, je hoeft niet meer zelf naar oplossingen te zoeken. In tegendeel, (klein)kinderen gaan oplossingen voor jou bedenken. Laat het onderhoud van de tuin toch over aan een tuinman. Neem een huishoudelijk hulp, laat iemand je helpen bij dit of dat. Wij doen dat wel even voor je. Op die manier krijg je zorg en liefde terug.
Soms vertellen kleinkinderen bepaalde dingen eerder aan de grootouders dan aan de ouders. Dat gebeurde vroeger minder. Ik kan me niet herinneren, dat ik over persoonlijke dingen met mijn grootouders praatte. Dan ging het vooral over hun verleden en daarvoor heeft de jeugd van nu juist weer minder belangstelling. Zo heb ik ooit mijn oorlogsherinneringen (bombardement Rotterdam, evacuatie Arnhem) voor hen op papier gezet, maar niemand heeft er veel over doorgevraagd. Ook de kinderen niet.
Ik vraag me wel eens af, als ik een kast of la aan het opruimen ben, wat ze zullen willen bewaren van onze herinneringen. Die rijen fotoalbums? Wie laat er nog foto's ontwikkelen, die staan toch op je computer? De oude boeken? Weg er mee. Die wandversieringen, de kunstvoorwerpen, de antieke meubels. Die passen niet meer in een modern interieur. Ik heb er in elk geval een lijst van gemaakt, dan weten ze wat ze weggooien!
Tot zover Jantine J. de Boer. Herken je het bij je zelf, bij je ouders of grootouders?
